Dziś będzie o filmie, który pewnie wszyscy i tak już dawno obejrzeli (ale to, że mam spóźniony zapłon nie oznacza przecież, że nie mogę się podzielić refleksjami po seansie :))

Debiutancki film nagrodzonego tegorocznym Paszportem Polityki Borysa Lankosza jest świetnym dowodem na to, że polskie kino wreszcie złapało wiatr w żagle, co powinno usatysfakcjonować wszystkich kinomanów z choćby szczątkowym zacięciem patriotycznym. Miło jest bowiem obejrzeć dla odmiany bez uczucia zażenowania, a nawet z niejaką dumą bardzo przyzwoicie przedstawioną historię osadzoną w  polskiej rzeczywistości.

Nie zamierzam twierdzić, że „Rewers” jest dziełem wybitnym i nie boli mnie jakoś specjalnie to, że hollywoodzka socjeta nie dopuściła go do wyścigu o tegoroczne Oscary – mnie, jako zwykłemu, choć stosunkowo wymagającemu widzowi w zupełności wystarcza fakt, że opowieść ta zapewniła mi półtoragodzinną godziwą rozrywkę i świadomość, że nie był to czas stracony.

Do rzeczy jednak.

Już sam tytuł filmu sugeruje, że mamy do czynienia ze światem odwróconym, z drugą, zazwyczaj ukrytą stroną – w tym konkretnym przypadku może to dotyczyć zarówno oryginalnego sposobu przedstawienia czasów powojennych (akcja toczy się w latach 50. ub. wieku), zderzenia czarno-białej przeszłości z kolorową współczesnością, czy też naprawdę skrajnego przeciwstawienia sobie dwóch najważniejszych męskich postaci w życiu bohaterki.

Myślę, że jedną z największych zalet „Rewersu” jest to, że niełatwo jest go sklasyfikować – nie przypominam sobie w naszej rodzimej kinematografii chyba żadnego tytułu, który równie zręcznie lawirowałby pomiędzy gatunkami – mamy tu więc i dramat obyczajowy z elementami romansu i kryminał ze sporą dawką czarnego (naprawdę czarnego) humoru.

Postacią centralną, wokół której wszystko się rozgrywa, jest Sabina, niezwykle naturalnie i delikatnie zagrana przez Agatę Buzek – jest ona, podobnie jak w zasadzie wszystkie, nawet drugoplanowe role w tym filmie przerysowana, momentami nawet balansująca na granicy śmieszności (ale jednak nigdy tej granicy nie przekraczająca, co uważam za istotne osiągnięcie reżysera). Sabina jest więc totalną szarą myszką, inteligentną, ale zahukaną, żyjącą niejako pod kloszem stworzonym przez dwie silne kobiety - swoją matkę i babkę (genialny duet Janda – Polony), których z kolei jedyną życiową ambicją wydaje się wydanie najmłodszej przedstawicielki rodu za mąż. Właśnie te swaty, mocno osadzone w szaroburej socjalistycznej rzeczywistości, są najzabawniejszymi fragmentami filmu – urocza i autentycznie śmieszna scena kolacji z barwnym wprawdzie, ale raczej „atrakcyjnym inaczej” potencjalnym kandydatem sprawia, że instynktownie zaczynamy życzyć naiwnej Sabinie lepszego losu.

Dlatego też pojawienie się iście bogartowskiego (łącznie z postawionym kołnierzem prochowca i nieodłącznym papierosem w ustach) amanta o męskiej urodzie Marcina Dorocińskiego wydaje się prawdziwym wybawieniem – Bronisław jest ucieleśnieniem zarówno dziewczęcych marzeń Sabiny, jej matki, jak i każdej kobiety fantazjującej od najmłodszych lat o  rycerzu na białym koniu.

Ale w tym filmie nic nie jest oczywiste – choć więc rozkwitający romans sprawia pozory idealnego, każdy średnio zaprawiony w bojach widz będzie miał przeczucie, że twórcy nie odpuszczą tak łatwo. I słusznie.

Najważniejszego zwrotu akcji nie zamierzam mimo wszystko zdradzać, jako że być może znajdzie się gdzieś jeszcze taki niedobitek jak ja, który zechce przekonać się na własne oczy, jak się ta zabawa kończy, dodam tylko, że mimo pozornego zagmatwania fabuły i pomieszania wątków, aż do końca ogląda się tę historię z zainteresowaniem.

Uprzedzam jednak, że jeśli ktoś lubi historie proste i przejrzyste, bez ironiczno-groteskowego zacięcia (trochę w stylu braci Coen, choć mnie momentami sposób opowiadania kojarzył się raczej z dawnymi obrazami Pedro Almodovara), temu „Rewers” nie przypadnie do gustu – zarówno życiowa postawa, jak i zachowanie głównych bohaterek w kluczowym momencie może wywołać u co wrażliwszych widzów zarówno niesmak, jak i dyskusję o moralności i etyce, ale jeśli ktoś potrafi spojrzeć na to z przymrużeniem oka, tego cała precyzyjnie uknuta przez pisarza i scenarzystę Barta i reżysera Lankosza intryga będzie po prostu bawić.

Jedynym lekkim „zgrzytem” dla mnie osobiście były wątki współczesne, z ucharakteryzowaną na staruszkę Buzek, choć przyznaję, że motyw z przewrotnym wykorzystaniem symbolu socjalistycznej władzy, czyli Pałacu Kultury i Nauki, jest naprawdę wyborny. Podobnie jak scena „konspiracyjnej” radości matki i córki po ogłoszeniu śmierci Stalina, przeciwstawiona wszechobecnej (oficjalnej) rozpaczy.

Mimo wszechobecnej w tej opowieści szarości i w ogólnym rozrachunku wesołości podszytej sporą dawką melancholii, refleksja, jaka pojawia się w głowie pod koniec filmu jest raczej optymistyczna – pokazuje bowiem, że niekiedy ze zła rodzi się coś dobrego, czego przykładem jest syn ubeka, reprezentujący całkiem inny świat i wartości niż ojciec. 

Na koniec mała zachęta dla miłośników jazzu – gwarantuję, że skomponowana przez Włodzimierza Pawlika rewelacyjna ścieżka dźwiękowa zostaje w głowie jeszcze długo po zakończonym seansie.

Nie, nie - tytuł wpisu nie jest uderzającym skromnością opisem mojej osoby :)                                                                     

Literacko rok zaczął mi się sympatycznie – oby tylko ta szlachetna tendencja zechciała się utrzymać (i rozszerzyć na inne kategorie życiowe)…

Jednym z pierwszych przeczytanych przeze mnie tytułów, była „Czytelniczka znakomita” (w oryginale „The Uncommon Reader”) Alana Bennetta, czyli książka, na którą polowałam od dłuższego już czasu, święcie przekonana, że raczej nie doczekam się polskiego tłumaczenia – jakaż więc była moja radość, kiedy odwiedzając niedawno zaprzyjaźnioną bibliotekę, natknęłam się na to wśród nowości!

Sama książeczka jest niewielka i do „połknięcia” w jeden wieczór, ale zapewniam, że niewymuszone poczucie humoru i bezpretensjonalny język autora sprawią, że będzie to bardzo miło spędzony wieczór. W dodatku któż z nas nie miałby ochotę na identyfikowanie się z samą królową angielską, bo to ona jest ową tytułową znakomitością. Oto mamy starzejącą się królową, która przypadkowo odkrywa w sobie czytelniczy zapał. Zamiast więc skupić się na swoich dotychczasowych zajęciach (o dużej wadze państwowej oczywiście), zaczyna pochłaniać kolejne dzieła literackie, wszystko inne odsuwając stopniowo na boczny tor – piękna jest scena jazdy karocą na jakąś uroczystość państwową, kiedy królowa macha ręką przez okno do poddanych, nie roniąc jednocześnie ani słowa z czytanej ukradkiem książki.   

Jednak to nie fabuła jest tu najważniejsza – dziełko Bennetta jest po prostu peanem na cześć czytelnictwa, a w poszczególnych nawykach odkrywanych stopniowo przez królową, odnajdzie się zapewne większość z moli książkowych. Mamy tu np. opisany precedens, kiedy to królowa, będąca prawdziwym okazem zdrowia, nagle tajemniczo „zaniemogła” i postanowiła zostać w łóżku, oficjalnie lecząc katar, podczas gdy tak naprawdę nie chciała po prostu rozstawać się z wciągającą lekturą – brzmi znajomo? :) Takich perełek jest tu co niemiara, a ciepło i sympatia (choć nie pozbawiona złośliwości), z jakimi autor opisuje perypetie tej niezwykłej czytelniczki sprawiły, że z moich ust przez całą lekturę nie znikał uśmiech.                          

Szczerze polecam.                                                          

Dodam tylko, że w Polsce tytuł ten ukazał się nakładem wydawnictwa "Media Rodzina".

Połowa stycznia już praktycznie za plecami, więc i na życzenia noworoczne, czy też podsumowania minionego roku trochę już za późno. Zresztą tyle tego przewija się na sąsiednich blogach, że można sobie te bliźniacze podsumowania przeglądać do woli / znudzenia.

Postanowień tradycyjnie staram się nie robić, żeby z kolejnymi miesiącami nie pluć sobie w brodę i nie krzywić z niezadowoleniem na widok listy stającej się coraz to większym wyrzutem sumienia.

Jako że jednak od wszystkiego są wyjątki, życzyłabym sobie i podobnym mnie maniakom, żeby ten rok okazał się, jeśli nie lepszy, to przynajmniej nie gorszy pod względem literackich odkryć. I (to już tzw. życzenia mobilizujące) może także większej samodyscypliny w zamieszczaniu notek o lekturach, którymi zdecyduję się podzielić z innymi freakami.

Wreszcie last but not least, chciałabym utrzymać wysoką w miarę możliwości selektywność moich lektur - tzn unikać wciskającego się nachalnie zewsząd chłamu z pierwszych list bestsellerów, a pozwolić sobie raczej na refleksyjny i niespieszny powrót do klasyki i poznawanie autorów czy dzieł, które są tego warte. Najzwyczajniej w świecie szkoda mi czasu na kiepskie książki, więc głupawym czytadłom mówię zdecydowane NIE - już raczej wolę poprzeglądać sobie słownik :)

Od dłuższego czasu staram się ograniczać kupowanie książek i tego też będę się trzymać - odkryłam już kiedyś, że istnieje zasadnicza różnica pomiędzy "chcę to przeczytać", a "koniecznie muszę to mieć", bo pomijając lektury wybitne / klasykę czy też opracowania para- i naukowe, do ktorych się wraca, gros tego, co przewija się przez moje ręce i mieszkanie to lektury jednorazowe. A co za tym idzie - zbieracze kurzu i tyle. Tak więc czytanie jak najbardziej, kupowanie też, ale z włączoną opcją zdroworozsądkową.

So be it.

A o styczniowych lekturach jeszcze porozmawiamy :)

Znów długo mnie nie było… Właściwie nie mam żadnego sensownego wytłumaczenia, ot po prostu tak mi się życie ułożyło, że ten wirtualny zakątek, który sobie stworzyłam jakiś czas temu, ustąpił tzw. „realowi” – w zasadzie powinnam się cieszyć, bo oznacza to ni mniej ni więcej, że wróciłam do świata żywych i zaczęłam znowu funkcjonować w społeczeństwie, ale oczywiście wiąże się z tym i ciemna strona mocy, czyli permanentny brak czasu na cokolwiek, co nie jest pracą, lub też szykowaniem się i drogą do i z niej.

Ale radzę sobie jak potrafię, głównie odwiedzając zaprzyjaźnioną bibliotekę (która okazała się niespodziewanym bonusem mojej przeprowadzki) i gromadząc zapasy książkowo-filmowe (bo czymże byłby książkowy freak bez zalegających po wszystkich kątach tomów i tomiszczy?) na lepsze czasy… Zaczynam też nabierać biegłości w autobusowej czytelniczej ekwilibrystyce, jako że na samą myśl o cennych 30 minutach (w jedną stronę), zmarnowanych na bezmyślnym gapieniu się przez okno lub w zacięte twarze dookoła, żal mi ściska nie tylko moje własne cztery litery, ale i parę innych fragmentów ciała.  

A w międzyczasie nadrabiam zaległości w podczytywaniu blogowych sąsiadów i zacieram ręce na te długie jesienno-zimowe wieczory (których jakoś na razie nie udało mi się odpowiednio wykorzystać), kiedy to będę mogła wreszcie zasiąść w starym fotelu przy nowym oknie i zanurzyć się spokojnie i bez wyrzutów sumienia w świat czyjejś wyobraźni.

Tak więc jeśli kogoś jeszcze czasem tu zawiewa, sygnalizuję, że to nie jest moje ostatnie słowo i postaram się dawać głos, no powiedzmy, raz na kwartał :)

Uwielbiam Skandynawów. Wprawdzie temperamentem bliżej mi raczej do południowców, ale mimo to od lat jakoś przekornie odczuwam słabość do skandynawskich filmów, stylu urządzania wnętrz :)) i...książek właśnie. Strinberg, Axelsson, Mankell, Larsson, Patterson - w ich operowaniu językiem jest jakaś chłodna elegancja, dystans, który niekiedy sprawia, że opisywane historie wydają się jeszcze bardziej poruszające i jakieś takie bardziej tragiczne...

Z tego, co pamiętam, przy pierwszej powieści Pettersona "Kradnąc konie", zdania blogowiczów były dość mocno podzielone - niektórzy twierdzili, że książka jest po prostu nudna. Mam wrażenie, że nie inaczej będzie przy "Przeklinam rzekę czasu" - i bynajmniej nie chodzi tu o sprawdzenie jak bardzo wysublimowany jest nasz czytelniczy gust - ot, po prostu - jedni lubią śledzie, a inni bitą śmietanę :)

Do mnie ten styl przemawia i dlatego "Przeklinam rzekę czasu" przeczytałam z niekłamaną przyjemnością, z ulgą odrywając się na kilka chwil od zwariowanego świata za oknem.

To prosta historia, w której tak naprawdę więcej dzieje się "pomiędzy", aniżeli wprost - w tle mamy politycznie przełomowy rok 1989; 37-letni bohater to trochę taki życiowy nieudacznik - jest właśnie w trakcie rozwodu, jego fascynacja komunizmem skończyła się rozczarowaniem i  ogólnie rzecz biorąc nie jest to raczej postać, którą instynktownie darzymy sympatią, głównie ze względu na to, że to jego miotanie w poszukiwaniu diabli wiedzą czego, jest po prostu irytujące.

Swoją podróż do Danii śladem umierającej na raka matki próbuje wykorzystać jako okazję do życiowych podsumowań i rozliczeń, ale obraz, jaki się z tego wyłania nie jest zbyt optymistyczny - Arvid nie potrafi nawiązać, ani tym bardziej utrzymać żadnych bliższych więzi z innymi - ani rodziną, ani tymi, którzy w którymś momencie stanęli na jego drodze, dryfuje po swoim życiu kompletnie bez celu, samotny, smutny i rozczarowany.

A jednak mimo, że z postacią Arvida niełatwo jest się czytelnikowi utożsamić (kto bowiem chciałby być postrzegany jako zgorzkniały nieudacznik?), to Pettersonowi udaje się przykuć naszą uwagę i poprowadzić tę nieskomplikowaną historię z nieczęsto spotykaną subtelnością i poetyką. Całość jest stonowana i mocno metaforyczna, a to, ile z przemyśleń bohatera przyswoimy i jak głęboko, będzie zależało wyłącznie od naszych dotychczasowych życiowych doświadczeń i nastroju.